Νέα έξαρση ηλεκτρονικών απατών στην Ελλάδα – Τα ψεύτικα SMS για πρόστιμα και επιστροφές φόρου

Τους τελευταίους μήνες καταγράφεται σημαντική αύξηση περιστατικών ηλεκτρονικής απάτης μέσω SMS (smishing) στην Ελλάδα. Χιλιάδες πολίτες λαμβάνουν μηνύματα που εμφανίζονται ψευδώς ως ειδοποιήσεις από την Τροχαία, την ΑΑΔΕ, τράπεζες, εταιρείες ταχυμεταφορών ή ακόμη και από λογιστικά γραφεία.

Το συνηθέστερο σενάριο αφορά δήθεν βεβαιωμένο πρόστιμο της Τροχαίας. Το μήνυμα ενημερώνει τον πολίτη ότι οφείλει να πληρώσει άμεσα ένα πρόστιμο και περιλαμβάνει ηλεκτρονικό σύνδεσμο. Ο σύνδεσμος οδηγεί σε πλαστή ιστοσελίδα που μιμείται δημόσια υπηρεσία ή τραπεζικό ίδρυμα.

Στην πραγματικότητα πρόκειται για οργανωμένη απάτη με αποκλειστικό σκοπό την υποκλοπή προσωπικών δεδομένων, τραπεζικών κωδικών και χρημάτων.

Ανάλογη μεθοδολογία χρησιμοποιήθηκε και στις γνωστές υποθέσεις δήθεν επιστροφής φόρου. Οι δράστες επικοινωνούσαν με πολίτες προσποιούμενοι λογιστές ή συνεργάτες λογιστικών γραφείων και ισχυρίζονταν ότι είχε εγκριθεί επιστροφή φόρου. Στη συνέχεια ζητούσαν στοιχεία λογαριασμών, κωδικούς e-banking ή επιβεβαίωση συναλλαγών, οδηγώντας τα θύματα σε οικονομική ζημία.

Το φαινόμενο δεν αποτελεί απλώς μία ενοχλητική μορφή διαδικτυακής παραπλάνησης. Πρόκειται για σοβαρή εγκληματική δραστηριότητα με σημαντικές ποινικές και αστικές συνέπειες.

Τι είναι το smishing;

Ο όρος smishing προέρχεται από τις λέξεις SMS και phishing.

Πρόκειται για μέθοδο ηλεκτρονικής απάτης κατά την οποία οι δράστες χρησιμοποιούν μηνύματα κινητής τηλεφωνίας για να εξαπατήσουν τους πολίτες και να αποκτήσουν πρόσβαση σε:

• τραπεζικούς λογαριασμούς,

• πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες,

• προσωπικά δεδομένα,

• λογαριασμούς ηλεκτρονικής τραπεζικής,

• στοιχεία ταυτοποίησης.

Η επιτυχία της απάτης βασίζεται κυρίως στην ψυχολογική πίεση που δημιουργεί το μήνυμα.

Οι πολίτες καλούνται να ενεργήσουν άμεσα διότι δήθεν:

• έχει βεβαιωθεί πρόστιμο,

• εκκρεμεί φορολογική υποχρέωση,

• κινδυνεύει να μπλοκαριστεί ο λογαριασμός τους,

• πρέπει να παραλάβουν επιστροφή φόρου,

• απαιτείται επαλήθευση στοιχείων.

Η βιασύνη αποτελεί τον μεγαλύτερο σύμμαχο των απατεώνων.

Γιατί τα ψεύτικα SMS της Τροχαίας είναι τόσο επικίνδυνα;

Οι δράστες γνωρίζουν ότι η αναφορά σε πρόστιμο δημιουργεί άμεσα ανησυχία στον παραλήπτη.

Πολλοί πολίτες φοβούνται ότι:

• θα χάσουν προθεσμία πληρωμής,

• θα επιβαρυνθούν με προσαυξήσεις,

• θα αντιμετωπίσουν διοικητικές κυρώσεις.

Εκμεταλλευόμενοι αυτόν τον φόβο, οι απατεώνες δημιουργούν εξαιρετικά πειστικά μηνύματα.

Σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιούν:

• λογότυπα δημόσιων υπηρεσιών,

• ονομασίες που θυμίζουν κρατικούς φορείς,

• ιστοσελίδες σχεδόν πανομοιότυπες με τις αυθεντικές,

• ψεύτικες ηλεκτρονικές φόρμες πληρωμών.

Ακόμη και ιδιαίτερα προσεκτικοί χρήστες μπορεί να εξαπατηθούν.

Η απάτη με τις επιστροφές φόρου και τους λογιστές

Ιδιαίτερη διάσταση έλαβε τα προηγούμενα χρόνια η απάτη που σχετιζόταν με επιστροφές φόρου.

Οι δράστες επικοινωνούσαν τηλεφωνικά ή μέσω μηνυμάτων με φορολογούμενους και δήλωναν ότι ενεργούν για λογαριασμό λογιστή ή λογιστικού γραφείου.

Συχνά γνώριζαν:

• το ονοματεπώνυμο του θύματος,

• την επαγγελματική του ιδιότητα,

• βασικά φορολογικά στοιχεία.

Η γνώση αυτή δημιουργούσε αίσθηση αξιοπιστίας.

Αφού κέρδιζαν την εμπιστοσύνη του πολίτη, ζητούσαν:

• αριθμούς καρτών,

• κωδικούς επιβεβαίωσης συναλλαγών,

• κωδικούς ηλεκτρονικής τραπεζικής,

• έγκριση συναλλαγών μέσω κινητού τηλεφώνου.

Το αποτέλεσμα ήταν η άμεση μεταφορά χρημάτων σε λογαριασμούς που ελέγχονταν από εγκληματικά δίκτυα.

Ποια ποινικά αδικήματα τελούνται;

Η αποστολή ψευδών SMS και η αποκόμιση οικονομικού οφέλους από τους δράστες μπορεί να θεμελιώσει σειρά σοβαρών ποινικών αδικημάτων.

Ενδεικτικά εξετάζονται:

• απάτη,

• απάτη με υπολογιστή,

• παράνομη πρόσβαση σε πληροφοριακά συστήματα,

• παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων,

• πλαστογραφία,

• συγκρότηση εγκληματικής οργάνωσης,

• νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.

Σε αρκετές περιπτώσεις οι δράστες δρουν οργανωμένα και διασυνοριακά, γεγονός που καθιστά τις έρευνες ιδιαίτερα σύνθετες.

Μπορεί να βρεθούν οι δράστες;

Ναι.

Παρότι πολλοί απατεώνες χρησιμοποιούν τεχνικές απόκρυψης των στοιχείων τους, η ψηφιακή διερεύνηση συχνά οδηγεί σε κρίσιμα αποδεικτικά δεδομένα.

Η ανάλυση:

• ηλεκτρονικών ιχνών,

• τραπεζικών κινήσεων,

• IP διευθύνσεων,

• λογαριασμών πληρωμών,

• τηλεπικοινωνιακών δεδομένων,

μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό εμπλεκόμενων προσώπων.

Η άμεση κινητοποίηση του θύματος είναι καθοριστική.

Τι δικαιώματα έχει το θύμα;

Το θύμα ηλεκτρονικής απάτης δεν είναι απλός παρατηρητής της ποινικής διαδικασίας.

Διαθέτει σημαντικά δικαιώματα προστασίας και διεκδίκησης.

Ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά μπορεί να προκύψουν αξιώσεις για:

• αποζημίωση,

• αποκατάσταση οικονομικής ζημίας,

• επιστροφή χρημάτων,

• χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Κάθε υπόθεση απαιτεί εξειδικευμένη νομική αξιολόγηση των πραγματικών δεδομένων και των διαθέσιμων αποδεικτικών στοιχείων.

Τι πρέπει να κάνει άμεσα ο πολίτης;

Εάν έχει πατήσει τον σύνδεσμο ή έχει καταχωρήσει στοιχεία:

1. Να επικοινωνήσει αμέσως με την τράπεζά του.

2. Να ζητήσει δέσμευση καρτών και λογαριασμών.

3. Να αλλάξει όλους τους κωδικούς πρόσβασης.

4. Να κρατήσει screenshots και αντίγραφα επικοινωνιών.

5. Να αποθηκεύσει το SMS.

6. Να ζητήσει νομική συμβουλή.

7. Να προχωρήσει στις αναγκαίες καταγγελίες προς τις αρμόδιες αρχές.

Οι πρώτες ώρες μετά την απάτη είναι συχνά κρίσιμες για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων του θύματος.

Συμπέρασμα

Οι απάτες μέσω SMS που εμφανίζονται ως δήθεν μηνύματα της Τροχαίας, της ΑΑΔΕ, τραπεζών ή λογιστών αποτελούν μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μορφές ηλεκτρονικού εγκλήματος.

Η ενημέρωση των πολιτών, η έγκαιρη αντίδραση και η άμεση νομική υποστήριξη αποτελούν τα σημαντικότερα μέσα προστασίας.

Κάθε πολίτης που έχει πέσει θύμα τέτοιας απάτης οφείλει να κινηθεί άμεσα προκειμένου να διασφαλίσει τα δικαιώματά του, να περιορίσει την οικονομική ζημία και να αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα ένδικα μέσα που του παρέχει η ελληνική έννομη τάξη.

Συχνές Ερωτήσεις

1. Τι είναι η απάτη μέσω SMS;

Η ηλεκτρονική απάτη που πραγματοποιείται μέσω μηνυμάτων κινητής τηλεφωνίας με σκοπό την υποκλοπή χρημάτων ή προσωπικών δεδομένων.

2. Τι σημαίνει smishing;

Είναι μορφή phishing που γίνεται μέσω SMS.

3. Είναι αληθινά τα SMS που αναφέρουν πρόστιμα της Τροχαίας;

Ο πολίτης πρέπει πάντοτε να επιβεβαιώνει την πληροφορία από επίσημες πηγές και όχι μέσω συνδέσμων που περιέχονται στο μήνυμα.

4. Πώς καταλαβαίνω ότι ένα SMS είναι ύποπτο;

Συνήθως περιέχει πίεση για άμεση ενέργεια, απειλές ή ύποπτους συνδέσμους.

5. Μπορεί να χαθούν χρήματα από ένα ψεύτικο SMS;

Ναι, εφόσον το θύμα αποκαλύψει στοιχεία ή εγκρίνει συναλλαγές.

6. Τι πρέπει να κάνω αν πάτησα τον σύνδεσμο;

Να επικοινωνήσετε άμεσα με την τράπεζά σας και να αλλάξετε κωδικούς.

7. Τι πρέπει να κάνω αν έδωσα στοιχεία κάρτας;

Να ζητήσετε αμέσως μπλοκάρισμα της κάρτας.

8. Τι γίνεται αν αποκάλυψα κωδικούς e-banking;

Πρέπει να τροποποιηθούν αμέσως και να ενημερωθεί η τράπεζα.

9. Μπορεί να ανακτηθούν τα χρήματα;

Εξαρτάται από τις συνθήκες κάθε υπόθεσης και τον χρόνο αντίδρασης.

10. Η απάτη μέσω SMS είναι ποινικό αδίκημα;

Ναι, πρόκειται για ιδιαίτερα σοβαρή εγκληματική συμπεριφορά.

11. Υπάρχει δικαίωμα αποζημίωσης;

Σε πολλές περιπτώσεις ναι.

12. Πρέπει να κρατήσω το SMS;

Ναι, αποτελεί σημαντικό αποδεικτικό στοιχείο.

13. Πρέπει να διαγράψω το μήνυμα;

Όχι πριν αποθηκευθούν τα αποδεικτικά στοιχεία.

14. Τι είναι η απάτη επιστροφής φόρου;

Απάτη κατά την οποία οι δράστες προσποιούνται λογιστές ή φοροτεχνικούς για να αποκτήσουν τραπεζικά στοιχεία.

15. Γιατί χρησιμοποιούν το όνομα λογιστών;

Επειδή οι πολίτες εμπιστεύονται πρόσωπα που διαχειρίζονται τις φορολογικές τους υποθέσεις.

16. Πώς λειτουργεί η απάτη με επιστροφή φόρου;

Το θύμα πείθεται ότι θα λάβει χρήματα και οδηγείται στην αποκάλυψη τραπεζικών στοιχείων.

17. Μπορεί να βρεθεί ο δράστης;

Σε πολλές περιπτώσεις η ψηφιακή έρευνα οδηγεί σε αξιοποιήσιμα στοιχεία.

18. Τι είναι οι λογαριασμοί money mule;

Λογαριασμοί που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά χρημάτων εγκληματικής προέλευσης.

19. Πρέπει να απαντήσω στο ύποπτο SMS;

Όχι.

20. Πρέπει να τηλεφωνήσω στον αριθμό που αναγράφεται;

Όχι πριν επαληθευθεί η αυθεντικότητά του.

21. Πώς προστατεύομαι από το smishing;

Δεν ανοίγω ύποπτους συνδέσμους και δεν αποκαλύπτω τραπεζικούς κωδικούς.

22. Μπορεί να κινδυνεύουν και επιχειρήσεις;

Βεβαίως. Οι επιχειρήσεις αποτελούν συχνό στόχο ηλεκτρονικών απατών.

23. Μπορεί να ευθύνονται περισσότερα από ένα πρόσωπα;

Ναι, συχνά εμπλέκονται οργανωμένα δίκτυα.

24. Ποια στοιχεία χρειάζεται να συγκεντρώσει το θύμα;

SMS, screenshots, emails, τραπεζικές κινήσεις και κάθε σχετικό αποδεικτικό.

25. Πότε πρέπει να απευθυνθώ σε δικηγόρο;

Αμέσως μόλις διαπιστώσετε ή υποπτευθείτε ότι έχετε πέσει θύμα ηλεκτρονικής απάτης.